Zlewnia Białej Tarnowskiej

Projekt: Przywrócenie ciągłości ekologicznej i realizacja działań poprawiających funkcjonowanie korytarza swobodnej migracji rzeki Biała Tarnowska

Geneza Projektu

Biała jest ważnym tarliskiem ryb wędrownych, które do życia potrzebują swobodnego dostępu zarówno do wód słodkich, jak i słonych. Piętnaście z dwudziestu jeden gatunków ryb żyjących w Białej Tarnowskiej potrzebuje dla rozwoju dostępu do kamienistego lub żwirowego podłoża, które występuje w górnej części zlewni, ale dostępu do niej bronią zbyt wysokie progi wodne.

Biała Tarnowska w obiektywie W. Stachonia (https://biala-tarnowska.org)

Wiele rzek w Polsce, również Biała, straciło naturalność w wyniku budowy zapór, stopni, wałów, regulacji koryt i umacniania brzegów, które miały chronić przed powodzią. Nie zawsze były to urządzenia skuteczne. Przyczyniły się w dodatku do zmniejszenia populacji lub wyginięcia wielu gatunków ryb. Dziś o funkcjonowaniu systemu rzecznego wiemy dużo więcej niż dawniej. Potrafimy zmodernizować istniejące budowle w taki sposób, by nie tylko zmniejszały ryzyko powodziowe, ale były przyjazne dla ryb i innych organizmów wodnych. Nie ingerując w naturalność rzeki, a wręcz przywracając jej dziki charakter. Stworzy to warunki dla rozwoju siedlisk ryb i do samoistnego odtwarzania się roślinności będącej siedliskiem dla innych zwierząt. Zwiększy też walory krajobrazowe z korzyścią dla rozwoju turystyki w regionie.

Bystrze w Bobowej powyżej mostu (po modernizacji stopnia) – fot. arch. RZGW

Cele Projektu

  • Przebudowa 15 stopni i jazów w taki sposób, by umożliwiały wędrówkę ryb gwarantując jednocześnie bezpieczeństwo ujęć wody i mostów, w czasie wysokich i niskich stanów wód. Pozwoli to na dwukierunkowe wędrówki ryb na całej długości rzeki.
  • Utworzenie korytarza swobodnej migracji rzeki, czyli poszerzenie doliny na kilku odcinkach i uruchomienie w rzece naturalnych procesów, które umożliwią jej meandrowanie i transport rumowiska. W efekcie zmniejszy się erozja dna, poprawi stan koryta i siedlisk organizmów żywych.

Projekt obejmuje zasięgiem gminy: Uście Gorlickie, Grybów, Bobowa i Ciężkowice.
W miejscowościach: Banica, Śnietnica, Florynka, Kąclowa, Grybów, Biała Niżna, Stróże, Jankowa i Bobowa zostanie przebudowanych piętnaście stopni i jazów stanowiących bariery migracyjne dla ryb. Modernizacja zwiększy trwałość i zapewni funkcjonalność tych obiektów, a także przywróci ciągłość ekologiczną całego koryta Białej – od źródeł aż do ujścia. Na sześciu odcinkach Białej na terenie gmin Ciężkowice i Grybów zostaną wykonane tzw. deflektory, czyli budowle stymulujące erozję boczną i późniejszą swobodną migrację rzeki. W efekcie zwiększy się pojemność koryta oraz odcinkowo obniży poziom wód powodziowych, co poprawi bezpieczeństwo terenów leżących w pobliżu rzeki.

Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie
Koszt projektu: 39,4 mln zł, w tym dofinansowanie z Unii Europejskiej 33,4 mln zł (Fundusz Spójności, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko)
Czas realizacji: 2017-2020

Link do strony projektu